Mały Skarb
Terapia XXI wieku
Funkcje płatów mózgu
Funkcje płatów mózgu

 

 

Udział poszczególnych płatów korowych w wyższych funkcjach psychicznych

Płat potyliczny: widzenie; analiza koloru, ruchu, kształtu, głębi; skojarzenia wzrokowe, ocena, decyduje czy wrażenie jest analizowane i jaki jest jego priorytet.

 
Wyniki uszkodzeń płata potylicznego: dziury w polach wzrokowych (skotoma); trudności w umiejscowieniu widzianych obiektów; halucynacje wzrokowe; niedokładne widzenie obiektów, widzenie aureoli; trudności w rozpoznawaniu kolorów; trudności w rozpoznawaniu znaków, symboli, słów pisanych; trudności w rozpoznawaniu rysunków; trudności w rozpoznawaniu ruchu obiektu; trudności z czytaniem i/lub pisaniem.

 
Płat skroniowy: zakręt górny i wieczko: słuch muzyczny, fonematyczny i wrażenia dźwiękowe; obszar Wernickego - rozumienie mowy, gramatyka, prozodia; zakręt dolny: rozpoznawanie obiektów; kategoryzacja obiektów; pamięć werbalna, zapamiętywanie; część podstawna: analiza zapachów.

Uszkodzenia płatów skroniowych: zaburzenia słuchu, rozumienia mowy i percepcji dźwięków; zaburzenia wybiórczej uwagi na bodźce słuchowe i wzrokowe; problemy w rozpoznawaniu widzianych obiektów; trudności w rozpoznawaniu twarzy (prozopagnozja); upośledzenie porządkowania i kategoryzacji informacji werbalnych; lewa półkula - trudności w rozumieniu mowy (afazja Wernickego); uszkodzenia prawej półkuli moga spowodować słowotok; trudności w opisywaniu widzianych obiektów; zaburzenia pamięci - amnezja następcza, problemy z przypominaniem; zaburzenia zachowań seksualnych; zaburzenia kontroli zachowań agresywnych.

 
Płat ciemieniowy: część górna: czucie dotyku, temperatury, bólu; umiejscowienie wrażeń czuciowych; prawa część dolna: orientacja przestrzenna, układ odniesienia względem swojego ciała konstruowany na podstawie wrażeń wzrokowych; lewa częśćdolna: modelowanie relacji przestrzennych ruchów palców; pomiędzy i część przyśrodkowa: celowe ruchy; integracja ruchu i wzroku; integracja czucia i wzroku w jeden percept; manipulacja obiektami wymagająca koordynacji i wyobraźni przestrzenno/ruchowej. Rozumienie języka symbolicznego, pojęć abstrakcyjnych, geometrycznych.
 

Uszkodzenia płata ciemieniowego: całkowita niepodzielność uwagi; niezdolność do skupiania wzroku na określonym miejscu (apraksja wzrokowa); trudności w orientacji przestrzennej; trudności w integracji wrażeń wzrokowych w jedną całość (symultagnozja); trudności w koordynacji ruchu oczu i rąk; niezdolność do celowego działania wymagającego ruchu (apraksja), problemy w troszczeniu się o siebie; lewy - niezdolność do odróżnienia kierunków (lewa-prawa), trudności w liczeniu (dyskalkulia) i matematyce, zarówno algebrze jak i geometrii; niezdolność do nazwania obiektu (anomia); okolice lewego zakrętu kątowego - niezdolność do umiejscowanienia słów pisanych (agrafia); problemy z czytaniem; prawy - brak świadomości niektórych obszarów przestrzenii i części ciała (jednostronne zaniedbanie); anozagnozja, zaprzeczanie niesprawności; trudności w rysowaniu; trudności w konstruowaniu obiektów; zaburzenia osobowości (zwykle lezje ciemieniowo-skroniowe).
 

Płat czołowy: działanie część górna - funkcje ruchowe, pierwotna kora ruchowa, kora przedruchowa, dodatkowa kora ruchowa; pamięć wyuczonych działań ruchowych, np. taniec, nawyki, specyficzne schematy zachowań, wyrazy twarzy; lewy płat - obszar Brocka (mowa); pola czołowe oczu (ruch gałek ocznych zależny od woli); część przedczołowa: "zdawanie sobie sprawy"; planowanie i inicjacja działania w odpowiedzi na zdarzenia zewnętrzne; oceny sytuacji; przewidywanie konsekwencji działań - symulacje w modelu świata; konfromizm społeczny, takt, wyczucie sytuacji; analiza i kontrola stanów emocjonalnych, ekspresji językowej; uczucia błogostanu (układ nagrody), frustracji, lęku i napięcia; lewy płat - kojarzenie znaczenia i symbolu (słowa), kojarzenie sytuacyjne; pamięć robocza; wola działania, podejmowanie decyzji; relacje czasowe, kontrola sekwencji zdarzeń. część podstawna, kora okołooczodołowa.
 

Efekty uszkodzeń płata czołowego: utrata możliwości poruszania częściami ciała; afazja Brocka; niezdolność do planowania wykonania sekwencji ruchów przy wykonywaniu czynności; niezdolność do działań spontanicznych; schematyczność myślenia; "zapętlenie", uporczywe nawracanie do jednej myśli; trudności w koncentracji na danym zadaniu; trudności w rozwiązywaniu problemów; niestabilność emocjonalna; zmiany nastroju; nieakceptowalne zachowania społeczne; zachowania agresywne; lewy płat - depresja, prawy - zadowolenie; prawy tylny - trudności w zrozumieniu kawałów i śmiesznych rysunków, preferencje dla niewybrednego humoru; zmiany osobowości.

Płat limbiczny i jego okolice:
analiza wrażeń węchowych; analiza wrażenia bólu; kontrola negatywnych emocji; współpraca z ciałem migdałowatym; skupienie uwagi.

Uszkodzenia: złudzenia węchowe; zanik wrażeń węchowych; nadpobudliwość; niepokój; utrata kontroli nad emocjami; wrażenia ciągłego bólu lub brak wrażeń bólowych.

 
Móżdżek: koordynacja ruchów celowych; utrzymanie równowagi; regulacja napięcia mięśni; pamięć niektórych odruchów; wpływ na ruchy oczu.
 

Uszkodzenia: brak koordynacji ruchów (asynergia); niezgrabność; brak precyzji ruchów; problemy z utrzymaniem normalnej postawy ciała; zaburzenia równowagi; trudności w ocenie zasięgu i momentu zatrzymania ruchu; trudności w łapaniu obiektów; niezdolność do wykonywania szybkich ruchów naprzemiennych; drżenie ciała; potykanie się, tendencja do przewracania i "chodzenia na szerokich nogach"; słabe napięcie mięśni (hipotonia); niewyraźna mowa; nystagmus, gwałtowne ruchy gałek ocznych.
 

Pień mózgu: śródmózgowie, most, rdzeń przedłużony: oddychanie (most); kontrola rytmu serca (rdzeń przedłużony); połykanie, kaszel i odruchy wymiotne (rdzeń przedłużony); odruchy zaskoczenia, podskoku (śródmózgowie); kontrola systemu autonomicznego: pocenia się, cisnienia krwi, temperatury i trawienia. ogólny poziom przytomności; sen utrzymywanie równowagi.

Efekty uszkodzeń: płytki oddech i problemy w produkcji mowy; trudności w połykaniu płynów i pozywienia; (dysfazja); problemy z równowagą, koordynacją, ruchami; kręcenie się w głowie i wymioty (vertigo); trudności w postrzeganiu środowiska; zaburzenia snu (bezdech, bezsenność).